Tagarchief: leiderschap

Kwetsbaarheid als leiderschapsstijl?!

De afgelopen periode viel mijn oog diverse malen op een oproep voor kwetsbaarheid. In mijn e-book ‘Mensen bewegen tot verandering’ besteed ik aandacht aan het thema kwetsbaarheid in relatie tot leiderschap. De afgelopen weken werd ik opnieuw geraakt door dit onderwerp wat zich op diverse manieren aan mij opdrong. Iedereen kent wel van die momenten in zijn of haar leven, waarin je liever even ‘onder de grond’ verdwijnt of bepaalde delen van je leven die je liever niet met iedereen deelt omdat je je daarvoor schaamt. Dit is ook zeker geen oproep om alles te delen, maar er zijn van die momenten dat het wel noodzakelijk is om te gaan staan voor die zaken waar je eigenlijk liever niet mee naar buiten treedt en het risico te nemen dat je daardoor aangevallen wordt, buiten de boot valt, voor gek versleten wordt of wat de consequenties dan ook mogen zijn.

Eén van de meest opvallende artikelen over kwetsbaarheid vond ik het interview met Philips topvrouw Simone Noordegraaf in het Parool van 11 oktober jl. Simone werkt als hoofd finance operations en geeft leiding aan zo’n 4000 medewerkers. Zo’n kleine tien jaar geleden krijgt ze haar eerste vermoedens, dat er iets mis is met haar man Niek. Tijdens een verblijf in de Verenigde Staten begint hij zich steeds meer af te zonderen en raakt steeds de weg kwijt. Uiteindelijk wordt bij hem Alzheimer geconstateerd en Simone besluit haar werk te combineren met de zorg voor Niek.

Dit vraagt echter zoveel van haar aandacht, dat zij zichzelf genoodzaakt ziet tot het geven van openheid van zaken naar haar omgeving. Zij zegt hierover: “ik ga niet lopen jammeren, maar ik vind het wel belangrijk dat mensen mijn context kennen”. Ze geeft overigens duidelijk aan dat zij haar openheid niet als een verdienste ziet, maar als een pure noodzaak. Door de intensieve zorg voor Niek was zij uitgeput geraakt en had zij al haar energie nodig om beide taken goed te kunnen vervullen. Juist door het te delen en niet te onderdrukken creëert ze voor zichzelf ruimte. Haar motto is: Mijn kwetsbaarheid is mijn grootste kracht. De openheid die ze zelf geeft, verwacht ze overigens ook van haar mensen. En hiermee geeft ze een voorbeeld van kwetsbaarheid als leiderschapsstijl, door zichzelf kwetsbaar op te stellen maar ook door het als een voorwaarde te stellen aan haar eigen mensen.

Een tweede voorbeeld van het thema kwetsbaarheid in relatie tot leiderschap vond ik in het boek ‘De kracht van kwetsbaarheid’ van Brené Brown. Om te komen tot een organisatiecultuur waarin ruimte is voor creativiteit, innovatie en waarin leerervaringen centraal staan is het volgens Brené van belang dat leiders kwetsbaarheid omarmen in plaats van afhouden. En dat is precies wat Simone doet! Ze schuwt het niet, legt het op tafel en geeft hiermee een bewonderenswaardig voorbeeld. Niet alleen naar haar eigen mensen maar ook ver buiten de grenzen van de organisatie. En zo werkt Simone aan een organisatiecultuur waarin mensen worden uitgenodigd zichzelf te zijn, doordat er ruimte is voor kwetsbaarheid.

Simone leert ons dat in een organisatiecultuur met bezieling, een leider naast zijn mensen moeten plaatsnemen in plaats van er tegenover en de confrontatie met de bijhorende ‘ongemakkelijke gevoelens’ kan aangaan door zich kwetsbaar op te stellen. Dit vraagt om moed, openheid en betrokkenheid waardoor medewerkers zich gehoord en gezien voelen en sneller dingen aan de kaak durven stellen. Hierdoor ontstaat ruimte voor eigen initiatief en ruimte voor het experimenteren met nieuw gedrag. Dit vormt uiteindelijk de basis voor innovatie. Het tonen van kwetsbaarheid ligt daarmee aan de basis van een organisatiecultuur waarin het nemen van risico’s en het aangaan van de bijbehorende onzekerheid juist wordt gestimuleerd.

Helaas is dit in de meeste organisaties nog zeker geen gemeen goed. Het tonen van kwetsbaarheid wordt eerder geïnterpreteerd als een teken van zwakte. Eén van de belangrijkste redenen waarom veel leiders zich er ver van houden en dit juist erg moeilijk vinden. Toch is het een belangrijke voorwaarde om organisatie ontwikkeling te stimuleren en medewerkers uit te nodigen tot nieuw gedrag. Het aangaan van het gesprek waarin ruimte is voor het geven van eerlijke en constructieve feedback is vervolgens het belangrijkste instrument waarmee de nodige sturing plaats kan vinden. In mijn volgende blog zal ik verder ingaan op het geven van feedback en het voeren van een goed gesprek als voorwaarden voor het creëren van een bezielde organisatiecultuur.

Heeft deze blog jouw geholpen om je ook kwetsbaar op te stellen en zo gemakkelijk in contact te treden met jouw medewerkers? Ik nodig je hierbij uit om te reageren en mijn blog van constructieve feedback te voorzien!

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin

Waar begint leiderschap?

Een vraag die ik mezelf regelmatig stel is, waar begint leiderschap? Wat maakt dat iemand als een leider wordt gezien en in staat is anderen te leiden? Ik denk een vraag die velen van ons zichzelf stellen, maar die zich niet eenvoudig laat beantwoorden. De essentie van leiderschap wordt goed beschreven door de in juli van dit jaar overleden Amerikaanse professor Warren Bennis. In zijn boek Jonge honden, oude rotten (2003) beschrijft hij de vier eigenschappen die volgens hem cruciaal zijn voor een succesvolle leider:

  1. Aanpassingsvermogen; het vermogen om te kunnen gaan met stressvolle situaties;
  2. Anderen enthousiast maken door het scheppen van een gezamenlijke doelstelling;
  3. Eigen geluid en karakter; uitgesproken waarden en gedragsregels;
  4. Integriteit; ambitie, bedrevenheid en moreel kompas.

Het draait dus niet om trucs om anderen te laten doen wat jij wilt, maar om authenticiteit, flexibiliteit en openheid. Nu eens even kijken wat onze Europese managementgoeroe Manfred Kets de Vries over leiderschap zegt. Wat zijn volgens Kets de Vries nu precies de vaardigheden waar een leider over moet beschikken? In zijn boek leiderschap ontraadseld (2006) beschrijft Kets de Vries de volgende vaardigheden:

  • Enthousiasmerend; in staat zijn om vanuit innerlijk vuur anderen te enthousiasmeren en mee te krijgen
  • Sociabiliteit: het besteden van veel tijd aan relaties met anderen en dit ook leuk vinden om te doen.
  • Receptiviteit: het openstaan voor nieuwe ideeën en ervaringen.
  • Innemendheid: het beschikken over een coöperatieve instelling, zijn flexibel en aardig.
  • Betrouwbaarheid: komt afspraken na en maakt af waarmee begonnen is.
  • Analytische intelligentie: beschikt over een hoog gemiddelde analytische intelligentie, zodat gemakkelijk strategische beslissingen genomen kunnen worden.
  • Emotionele intelligentie: weten hoe de eigen emoties te sturen en de emoties van anderen kunnen ‘lezen’.

Weet je het al? Zie je je eigen vaardigheden al tussen de rijtjes staan? Zo niet, dan ben je dus geen leider! Heel jammer, maar t’is niet anders! Nee, nu even alle gekheid op een stokje zijn jouw vragen over leiderschap hiermee beantwoord? Misschien wel, misschien niet maar daar was dit artikel natuurlijk niet voor bedoeld. Want dat zou antwoord geven op de vraag waar leiderschap begint?

Leiderschap begint in de eerste plaats bij jezelf. Het is het gevolg van verantwoordelijkheid nemen om te beginnen voor onszelf en daarna voor anderen. Dat kan zijn in je privéleven of in jouw organisatie. Ook al weet je nog niet welke weg je moet nemen om je doel te bereiken. Leiderschap begint met het nemen van initiatief, simpelweg omdat je geen toeschouwer wilt zijn van je eigen leven. En je leert het vooral door het te doen en door te leren van je ‘fouten’. Dit zijn namelijk vaak ook je grootste kansen om te leren. Een eigenschap die ook genoemd wordt in het rijtje van Warren Bennis. Herken je jezelf nu?

Leiderschap begint dus vooral met het vermogen om te leren van je fouten en de wil om het vervolgens ‘beter’ te willen doen. Een gegeven waar velen van ons zichzelf in zullen herkennen? Betekent dat dan dat we allemaal over leiderschapskwaliteiten beschikken? Het antwoord hierop is ja. Iedereen beschikt over leiderschapskwaliteiten, alleen niet iedereen is zich hiervan bewust. Het is de bewustwording van de eigen verantwoordelijkheid, die de eerste stap vormt in de verdere ontwikkeling naar (persoonlijk) leiderschap.

Hoe ziet bewustwording van leiderschap eruit?

Bewustwording van leiderschap begint met het nemen van de volledige verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag en de consequenties ervan. Dit is soms een pijnlijk proces, waarbij we onszelf diep in de ogen moeten durven kijken. Het lost namelijk niets op de verantwoordelijkheid bij anderen neer te leggen, omdat je jezelf hiermee ook van deze anderen ‘afhankelijk’ maakt.

Vervolgens kunnen we de richting gaan bepalen die we op willen en onszelf een doel stellen. Ons leiderschap wordt zichtbaar zodra we in staat anderen voor dit doel te interesseren in en hen te inspireren tot het meedoen in de realisatie hiervan. Maar het interesseren en inspireren zijn niet genoeg, we komen pas tot resultaat zodra we anderen hierin ook een eigen verantwoordelijkheid geven en hen als volwaardig partner betrekken in het proces. Het komt nu aan op het inzetten van de vaardigheden zoals Manfred Kets de Vries heeft beschreven zoals enthousiasmerend vermogen, receptiviteit en sociabiliteit. Zo komt er iets tot stand, wat je alléén niet voor elkaar had gekregen ook al was je nog zo’n groot leider.

Leiderschap komt dus naast het nemen van eigen verantwoordelijkheid, vooral aan op het geven van verantwoordelijkheid aan anderen. En in het proces van het gezamenlijk werken aan het realiseren van het doel, deze anderen in hun kracht te zetten door hen zo goed mogelijk te coachen en te begeleiden en uit te dagen tot prestaties buiten de comfortzone. Feitelijk begeleidt je hen in het proces van het nemen van verantwoordelijkheid en de bewustwording hiervan. En dan begint leiderschap….

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin